naambordje van nederlandse kinderliedjes met muziek kinderliedjeswebsite In de Overtuin







In de Overtuin

De website waar muziek in zit !






Kinderliedjes met beginletter:

       
       
       
       
       
       
       
       

Categorieën:

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Vindplaatsen en bronnen

van traditionele kinderliedjes



<<  Colofon   Nederlandse  >>
Liederenbank    



Hieronder zijn toelichtingen te vinden bij de op deze website meest genoemde vindplaatsen en bronnen van traditionele kinderliedjes.

Voor het vinden van betrouwbare vindplaatsen en bronnen is met name gebruik gemaakt van de Nederlandse Liederenbank.


Wat is het verschil tussen vindplaatsen en bronnen?

Een bron is een boek waarin een liedje voor het eerst in druk is verschenen, meestal met een bekende tekstdichter en toondichter. Dit liedje is de oorspronkelijke, 'juiste' versie - als er afwijkende versies in omloop zijn, kan er altijd worden teruggegrepen op de standaard tekst, melodie en vorm, zoals de liedschrijver het heeft bedoeld.

Een voorbeeld is het kinderliedje 'Er zaten zeven kikkertjes / al in een boerensloot'. Jan Pieter Heije publiceerde dit in 1843 in zijn liedboekje Kinderliederen. Hoewel er allerlei kleine tekstvarianten in omloop zijn, kan men altijd teruggrijpen op de juiste, oorspronkelijke tekst.


Veel kinderliedjes zijn echter in de negentiende eeuw opgetekend uit de mondelinge overlevering. Als liedjes mondeling worden doorgegeven, ontstaan er altijd plaatsgebonden en tijdgebonden varianten van het lied. Een gedrukte versie met de oorspronkelijke, 'juiste' tekst, melodie en vorm, is er niet. Een volksliedje (traditioneel kinderliedje) bestaat dus altijd uit een complex aan opgetekende versies.

De liedboeken en liedverzamelingen waarin een (variant van een) kinderliedje uit de mondelinge traditie is vastgelegd, wordt een vindplaats
genoemd.

De auteur van zo'n liedboekje is dus niet de auteur van de erin opgenomen liedjes, maar enkel de verzamelaar of samensteller ervan. Geen enkele vindplaats bevat de oorspronkelijke, 'juiste' variant, maar altijd slechts één van de overgeleverde varianten.

Een voorbeeld is het kinderliedje 'Zakdoekje leggen, niemand zeggen'. Dit is in de negentiende eeuw tientallen malen opgetekend uit de mondelinge overlevering (alleen al Boekenoogen noteerde het ruim 60 keer), met varianten als: 'Doekje belegge / Kan niemant segge' en 'Vischje leggen, / Niemand zeggen'; en bijvoorbeeld 'Kukeleku zo kraait de haan / Ik heb maar twee paar schoenen aan' en 'Kukelekuu zei onze haan / Twee paar schoenen heb ik aangedaan'.


Een liedje dat door een liedschrijver is gepubliceerd (een 'kunstlied') heeft in deze zin maar één bron, terwijl een liedje uit de mondelinge overlevering (een 'volksliedje') vele vindplaatsen kan hebben.


Hoe herken ik het verschil op deze website?

De titelbeschrijving van een bron, waarin het lied door de liedschrijver oorspronkelijk is gepubliceerd, staat op deze website meteen onder de naam van de liedschrijver (met het woord 'In' ervoor). Dus bijvoorbeeld:

    Tekst en muziek: Simon Abramsz.
    In: Zingen en spelen (1915).

De titelbeschrijving van een vindplaats, een liedboek of liedjesverzameling die (een versie van) het liedje heeft opgenomen (uit andere liedboekjes of uit de mondelinge overlevering), staat op deze website onder het kopje 'Oudste vindplaats'.



Veel genoemde vindplaatsen en bronnen

Op deze website wordt bij de kinderliedjes de bron of oudste vindplaats (voor zover bekend) gegeven. Hierbij is met name gebruik gemaakt van de Nederlandse Liederenbank.

De zes meest genoemde bronnen en vindplaatsen worden hieronder toegelicht.


Handschriftencollectie Boekenoogen (1891-1930)

De taal- en letterkundige Gerrit Jacob Boekenoogen (1868-1930) verzamelde in de periode 1891-1930 maar liefst 9356 Nederlandstalige volksliedjes. Het waren met name kinderliedjes, die hij ofwel zelf optekende uit de mondelinge cultuur, ofwel toegestuurd kreeg door zijn oproepen in kranten en tijdschriften.

Boekenoogen was één van de onderzoekers die in de negentiende eeuw, onder invloed van de Romantiek, volksliedjes ging vastlegggen. Meer hierover bij: Geschiedenis Nederlandse kinderliedjes.

De verzameling van Boekenoogen is in het bezit van het Meertens Instituut in Amsterdam en ontsloten in de Nederlandse Liederenbank.

Meer lezen

Lees meer over deze verzameling in mijn artikel op Wikipedia: Handschriftencollectie Boekenoogen.

Zie ook: Geschiedenis van Nederlandse kinderliedjes.


Handschriftencollectie Donders (1923)

Frater Realinus Donders oftewel Frans Donders (1879-1966) was onderwijzer aan een lagere school. Hij ontwierp enkele zangmethodes voor het onderwijs en gaf een tiental liedboekjes in de reeks Geniet van 't lied uit. In 1923 verzamelde hij 704 Nederlandstalige kinderliedjes.

De verzameling van Donders is in het bezit van het Meertens Instituut in Amsterdam en ontsloten in de Nederlandse Liederenbank.

Zie ook

Zie ook: Geschiedenis van Nederlandse kinderliedjes.


Handschriftencollectie Van Hichtum (1904-1938)

De Friese schrijfster Nynke van Hichtum (1860-1939) legde in de periode 1904-1938 een verzameling aan van 2679 Nederlandstalige kinderliedjes. Het gaat voornamelijk om tekstvarianten uit de noordelijke provincies, die ze toegestuurd kreeg na oproepen in kranten en tijdschriften. Ze zijn deels uitgegeven in haar liedboek Het spel van moeder en kind (1936).

Nynke van Hichtum was één van de onderzoekers die vanaf de negentiende eeuw, onder invloed van de Romantiek, volksliedjes ging vastlegggen. Meer hierover bij: Geschiedenis Nederlandse kinderliedjes.

De verzameling van Van Hichtum is in het bezit van het Meertens Instituut in Amsterdam en ontsloten in de Nederlandse Liederenbank.

Meer lezen

Lees meer over deze verzameling in mijn artikel op Wikipedia: Handschriftencollectie Van Hichtum.

Zie ook: Geschiedenis van Nederlandse kinderliedjes.


Handschriftencollectie Volkseigen (1840-1935)

De Handschriftencollectie Bureau van het Nederlandse Volkseigen is verzameld in de periode 1840-1935. De verzameling omvat 348 liedjes.

De verzameling is in het bezit van het Meertens Instituut in Amsterdam en ontsloten in de Nederlandse Liederenbank.

Zie ook

Zie ook: Geschiedenis van Nederlandse kinderliedjes.


Liedboek Nederlandsche baker- en kinderrijmen (1871, 1894)

Het kinderliedboek Nederlandsche baker- en kinderrijmen (1871, 4e vermeerderde druk 1894) bevat ongeveer 800 kinderliedjes. De liedjes zijn verzameld "in de kinderkamer" door taal- en letterkundige Johannes van Vloten (1818-1883).

Van Vloten was al twintig jaar bezig met verzamelen voor zijn liedboek verscheen (dus vanaf ongeveer 1850). Na uitgave kreeg hij veel liedteksten toegestuurd, waardoor er vermeerderde drukken verschenen.

Van Vloten was één van de onderzoekers die in de negentiende eeuw, onder invloed van de Romantiek, volksliedjes ging vastlegggen. Meer hierover bij: Geschiedenis Nederlandse kinderliedjes.

Meer lezen

Lees meer over dit liedboek in mijn artikel op Wikipedia: Nederlandsche baker- en kinderrijmen.

Zie ook: Geschiedenis van Nederlandse kinderliedjes.


Liedboek Kinderdeuntjes en wiegeliedjes (1880)

Jan Goeverneur (1809-1889) was een letterkundige, dichter en kinderboekenschrijver. Hij vertaalde verschillende kinderliedjes uit het Duits (vaak in een vrije bewerking), maar verzamelde ook vele bestaande kinderliedjes- en rijmpjes.

In zijn liedboek Kinderdeuntjes, wiegeliedjes, speel-, tel-, raadsel- en andere rijmpjes (rond 1880) zijn ruim 100 kinderliedjes en -rijmpjes opgenomen.

Zie ook

Zie ook: Geschiedenis van Nederlandse kinderliedjes.



Meer liedboekjes met verzamelde kinderliedjes

Andere liedboekjes met kinderliedjes uit de mondelinge overlevering zijn bijvoorbeeld:

•  Bonte vlucht, samengesteld door Piet Tiggers (1938)

•  Chants populaires flamands, samengesteld door A. Lootens en J. Feys (1879)

•  Gezelschapsliederen Oud en Nieuw, samengesteld door M. Brandts Buys (1875)

•  In doaze fol alde snypsnaren, samengesteld door W. Dykstra (1882)

•  Kinderspel & kinderlust in Zuid-Nederland, samengesteld door A. de Cock en I. Teirlinck (1902-1908)

•  Kinderspelen uit Vlaamsch België, samengesteld door de Westvlaamschen Onderwijzersbond (1905)

•  Kun je nog zingen, zing dan mee! Schoolliederen voor jonge kinderen, samengesteld door J. Veldkamp en K. de Boer (1914)

•  Nederlands volkslied, samengesteld door J. Pollmann en P. Tiggers (1941)

•  Niederländische Volkslieder, samengesteld door H. Hoffmann von Fallersleben (1856)

•  Oude en nieuwe Groninger liederen, samengesteld door P. Groen (1930)

•  Oude Vlaemsche liederen, samengesteld door J.F. Willems (1848)

•  Radioprogramma Onder de groene linde, door Ate Doornbosch (1957-1993)

•  Tijdschrift Wodana (Nederduitsche oudheidskunde, 1843)

•  Tijdschrift De Navorscher (1851-1960)

•  Tijdschrift Volk en Taal (1888-1895)

•  Uit Friesland's volksleven van vroeger en later, samengesteld door Waling Dykstra (1895)

•  De Vlaamsche Zanger, samengesteld door M. Coune (1930)

•  Zing, samengesteld door L. van Gemert (1959)





kinderliedboekje goeverneur kinderdeuntjes wiegeliedjes

Kinderliedboekje Kinderdeuntjes, wiegeliedjes (1880),
verzameld door Jan Goeverneur.



<<  Colofon   Nederlandse  >>
Liederenbank    


       


Volksliedjes       Songteksten       Dutch children's songs

Home         Zoek         Links         Weblog         Gastenboek         Colofon